Textsorte, kommunikative Gattung oder Medienformat? Alter Wein in neuen Schläuchen?
Schlagwörter:
Format, Gattung, Textsorte, Medien, KommunikationAbstract
Abstrakte Muster von Zeichenkomplexen, die die Verarbeitung konkreter Kommunikationsformen erleichtern und prägen, werden von Sprach-, Kommunikations- sowie Medienwissenschaftler*innen vorwiegend mit Begriffen wie Textsorte, kommunikative Gattung oder Medienformat in Verbindung gebracht. Unser Ziel ist es, die genannten Termini aus unterschiedlichen Perspektiven zu beleuchten, Beziehungen zwischen ihnen aufzuzeigen sowie ihre potenziellen Lesarten herauszuarbeiten, die es eventuell ermöglichen, sie auseinander zu halten.
Literaturhinweise
Adamzik, Kirsten. 2010. „Texte im Kulturvergleich. Überlegungen zum Problemfeld in Zeiten von Globalisierung und gesellschaftlicher Parzellierung.“ In MedienTextKultur – Linguistische Beiträge zur kontrastiven Medienanalyse (17–41), hrsg. von M. Luginbühl und S. Hauser. Landau: Verlag Empirische Pädagogik.
Bachtin, Michail. 1977. „Problem tekstu: próba analizy filozoficznej.” In Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 68 (3): 265–288.
Bilut-Homplewicz, Zofia. 2012. „Perspektivität bei der Charakterisierung einer linguistischen Disziplin. Zu einigen nicht nur terminologischen Unterschieden in der germanistischen und polonistischen Textlinguistik.“ Colloquia Germanica Stetinensia 20: 19–33.
Bilut-Homplewicz, Zofia / Hanus, Anna. 2017. „Kontrastywność interlingwistyczna w kontekście inspiracji tekstologicznych Marii Wojtak.” In Współczesne media. Gatunki w mediach. T.1: Zagadnienia teoretyczne. Gatunki w mediach drukowanych (29–44), hrsg. von I. Hofman und D. Kępa-Figura. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Bucher, Hans-Jürgen / Gloning, Thomas / Lehnen, Katrin (Hrsg.). 2010. Neue Medien – neue Formate: Ausdifferenzierung und Konvergenz in der Medienkommunikation (9–38). Frankfurt am Main/New York: Campus.
Burger, Harald / Luginbühl, Martin. 2014. Mediensprache. Eine Einführung in Sprache und Kommunikationsformen der Massenmedien. Berlin/Boston: de Gruyter.
Fandrych Christian / Thurmair, Maria. 2011. Textsorten im Deutschen. Linguistische Analysen aus sprachdidaktischer Sicht. Tübingen: Stauffenburg.
Gloning, Thomas. 2011. „Interne Wissenschaftskommunikation im Zeichen der Digitalisierung. Formate, Nutzungsweisen, Dynamik.“ In Digitale Wissenschaftskommunikation. Formate und ihre Nutzung (3–33), hrsg. von T. Gloning und G. Fritz. Gießen: Gießener Elektronische Bibliothek. http://geb.uni-giessen.de/geb/volltexte/2011/8227 [Zugriff: 5.03.2021].
Gloning, Thomas. 2016. „Neue mediale Formate und ihre kommunikative Nutzung in der Wissenschaft. Fallbeispiele und sieben Thesen zum Praktiken-Konzept, seiner Reichweite und seinen Konkurrenten.“ In Sprachliche und kommunikative Praktiken (457–486), hrsg. von A. Deppermann et al. Berlin/Boston: de Gruyter.
Godzic, Wiesław. 2004. Telewizja i jej gatunki. Po „Wielkim Bracie”. Kraków: Universitas.
Haas, Michael H. / Frigge, Uwe / Zimmer, Gert. 1991. Radio-Management. Ein Handbuch für Radiojournalisten. München: Ölschläger.
Hanus, Anna / Austin, Patrycja. 2022. “Olga Tokarczuk’s Flights as an example of genre transformation in the contemporary novel – a linguistic / literary view.” tekst i dyskurs – text und diskurs 16: 53–74.
Hanus, Anna / Kaczmarek, Dorota. 2018. “From a monomodal recipe to a multimodal offer. A textological / mediolinguistic aproach.” Humanities / Social Sciences vol. XXIII, 25 (3): 81–98.
Hanus, Anna / Kaczmarek, Dorota. 2022. Sekretne życie gatunków. Komunikacja w przestrzeni medialnej – perspektywa germanistyczna. Wrocław/Dresden: Atut – Neisse Verlag.
Häusermann, Jürg. 1998. Radio. Tübingen: Niemeyer.
Hickethier, Knut. 2007. Film- und Fernsehanalyse, 4. Aufl. Stuttgart: Metzler.
Klemm, Michael. 2017. „Bloggen, Twittern, Posten und Co.“ Rhetorik. Ein internationales Jahrbuch 36 (1): 5–30.
Lenk, Hartmut E. H. 2023. „Vergleich von Textsorten in Fernsehnachrichten. Konzeptuelle Überlegungen im medienkulturlinguistischen Rahmen.“ tekst i dyskurs – text und diskurs (17): 159–181.
Lisowska-Magdziarz, Małgorzata. 2015. „Pytanie o genologię mediów w kulturze partycypacji. Próba rekonesansu metodologicznego.” In Gatunki i formaty we współczesnych mediach (13–34), hrsg. von W. Godzic et al. Warszawa: Poltext.
Mac, Agnieszka / Smykała, Marta. 2020. „Zum »Prinzip Perspektivierung«. An der Schnittstelle zwischen Fremdsprachendidaktik und Text- und Medienlinguistik − das Schulbuch als Textsorte am Beispiel der DaF-Lehrwerke“. In Tekst – Dyskurs – Komunikacja. Podejścia teoretyczne, analityczne i kontrastywne. Text – Diskurs – Kommunikation. Theoretische, analytische und kontrastive Ansätze (167–187), hrsg. von A. Buk et al. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Muckenhaupt, Manfred. 1999. „Die Grundlagen der kommunikationsanalytischen Medienwissenschaft“. In Medienwissenschaft. Ein Handbuch zur Entwicklung der Medien und Kommunikationsformen. 1 Teilband (28–57), hrsg. von J.-F. Leonhard et al. Berlin/New York: de Gruyter.
Niesłony, Kamil. 2015. „Format telewizyjny jako „zaprzeczenie gatunku”. In Gatunki i formaty we współczesnych mediach (247–258), hrsg. von W. Godzic et al. Warszawa: Poltext.
Ptaszek, Grzegorz. 2015. „W stronę bezgatunkowości mediów? O funkcji gatunków medialnych v procesie odbioru.” In Gatunki i formaty we współczesnych mediach (35–51), hrsg. von W. Godzic et al. Warszawa: Poltext.
Strube, Gerhard. 1993. „Kognition“. In Einführung in die Künstliche Intelligenz (303–365), hrsg. von Günter Görz. Bonn: Addison-Wesley.
Vater, Heinz. 1999. „Wort und Begriff – eine terminologische Klärung.“ In Das Deutsche von innen und außen. Ulrich Engel zum siebzigsten Geburtstag (147–153), hrsg. von A. Kątny und C. Schatte. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Wawer, Monika. 2020. Gatunki, formaty w pejzażu telewizyjnym. Jak badać współczesną telewizję. Kraków: Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wojnach, Andrzej. 2007. „Nowa telewizja. Wstęp do genologii formatów.” In Psychologiczne aspekty komunikacji audiowizualnej (189–197), hrsg. von P. Francuz. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Wojtak, Maria. 2006. „Gatunek w formie kolekcji a kolekcja gatunków.” Poznańskie Spotkania Językoznawcze 15: 143–152.
Wojtak, Maria. 2011. „O relacjach dyskursu, stylu, gatunku i tekstu.” tekst i dyskurs – text und diskurs 4: 69–78.
Wojtak, Maria. 2015. „Gdy „między” jest v środku, czyli o przenikaniu się konwencji gatunkowych w konkretnych tekstach (na przykładzie przekazów prasowych).” In Gatunki mowy i ich ewolucja, Bd. 5: Gatunek a granice (82–93), hrsg. von D. Ostaszewska und J. Przyklenk. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Wojtak, Maria. 2019. Wprowadzenie do genologii. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Zawojski, Piotr. 2004. „Koniec telewizyjnych gatunków – niech żyją formaty.” Zeszyty Telewizyjne 6. http://www.zawojski.com/2006/05/21/koniec-telewizyjnych-gatunkow-%e2%80%93-niech-zyja-formaty [Zugriff: 30.12.2023].
